数学

线性变换、矩阵表示与特征值

2026-06-14 #高等代数#线性变换#特征值

第六章 线性变换、矩阵表示与特征值

一、线性变换

1. 定义与性质

线性变换需满足:

  • 可加性

    A(α+β)=Aα+Aβ\mathcal{A}(\alpha + \beta) = \mathcal{A}\alpha + \mathcal{A}\beta

  • 齐次性

    A(kα)=kA(α)\mathcal{A}(k\alpha) = k\mathcal{A}(\alpha)

2. 唯一性

Aεi=Bεi    A=B\mathcal{A}\varepsilon_i = \mathcal{B}\varepsilon_i \iff \mathcal{A} = \mathcal{B}

3. A\mathcal{A} 的核 (Kernel)

kerA={αAα=0,αV}\ker\mathcal{A} = \{\alpha \mid \mathcal{A}\alpha = 0, \alpha \in V\}

二、线性变换的矩阵描述

ε1,ε2,,εn\varepsilon_1, \varepsilon_2, \cdots, \varepsilon_n 为空间的一组基,线性变换在此基下的映射关系为:

{Aε1=a11ε1+a21ε2++an1εnAε2=a12ε1+a22ε2++an2εnAεn=a1nε1+a2nε2++annεn \begin{cases} \mathcal{A}\varepsilon_1 = a_{11}\varepsilon_1 + a_{21}\varepsilon_2 + \cdots + a_{n1}\varepsilon_n \\ \mathcal{A}\varepsilon_2 = a_{12}\varepsilon_1 + a_{22}\varepsilon_2 + \cdots + a_{n2}\varepsilon_n \\ \quad \vdots \\ \mathcal{A}\varepsilon_n = a_{1n}\varepsilon_1 + a_{2n}\varepsilon_2 + \cdots + a_{nn}\varepsilon_n \end{cases}

1. 矩阵表示

对应矩阵为:

A=(a11a12a1na21a22a2nan1an2ann) A = \begin{pmatrix} a_{11} & a_{12} & \cdots & a_{1n} \\ a_{21} & a_{22} & \cdots & a_{2n} \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ a_{n1} & a_{n2} & \cdots & a_{nn} \end{pmatrix}

2. 简写形式

Aε1=(a11a21an1) \mathcal{A}\varepsilon_1 = \begin{pmatrix} a_{11} \\ a_{21} \\ \vdots \\ a_{n1} \end{pmatrix}
A(ε1,ε2,,εn)=(ε1,ε2,,εn)A \mathcal{A}(\varepsilon_1, \varepsilon_2, \cdots, \varepsilon_n) = (\varepsilon_1, \varepsilon_2, \cdots, \varepsilon_n)A

3. 坐标变换公式

α=(ε1,ε2,,εn)(x1x2xn)\alpha = (\varepsilon_1, \varepsilon_2, \cdots, \varepsilon_n) \begin{pmatrix} x_1 \\ x_2 \\ \vdots \\ x_n \end{pmatrix},则 Aα\mathcal{A}\alpha 在基 ε1,ε2,,εn\varepsilon_1, \varepsilon_2, \cdots, \varepsilon_n 下的坐标为:

(y1y2yn)=A(x1x2xn) \begin{pmatrix} y_1 \\ y_2 \\ \vdots \\ y_n \end{pmatrix} = A \begin{pmatrix} x_1 \\ x_2 \\ \vdots \\ x_n \end{pmatrix}

三、相似矩阵与特征值对角化

1. 相似矩阵

B=X1AXB = X^{-1}AX,则称矩阵 AABB 相似。

性质:相似矩阵的特征多项式相同,特征值相同。

2. 特征向量与对角化

目的:寻找一组基使线性变换的矩阵为对角矩阵。

A(ε1,ε2,,εn)=(ε1,ε2,,εn)(λ1λ2λn) \mathcal{A}(\varepsilon_1, \varepsilon_2, \cdots, \varepsilon_n) = (\varepsilon_1, \varepsilon_2, \cdots, \varepsilon_n) \begin{pmatrix} \lambda_1 & & & \\ & \lambda_2 & & \\ & & \ddots & \\ & & & \lambda_n \end{pmatrix}

Aεi=λiεi    Aξ=λξ \mathcal{A}\varepsilon_i = \lambda_i \varepsilon_i \implies A\xi = \lambda \xi

定义λ\lambdaAA 的一个特征值,ξ\xiAA(对应 λ\lambda)的特征向量。

3. 如何求特征值?

引入特征多项式

λ 是 A 的特征值    λIA=0 \lambda \text{ 是 } A \text{ 的特征值} \iff |\lambda I - A| = 0

四、例题与应用

1. 例1:判断/验证线性变换

  • 验证 A(α+β)=Aα+Aβ\mathcal{A}(\alpha + \beta) = \mathcal{A}\alpha + \mathcal{A}\beta 以及 A(kα)=kAα\mathcal{A}(k\alpha) = k\mathcal{A}\alpha 是否成立。

  • 技巧:通常看映射表达式中变量的次数是否为 1 或 0。

2. 例2:过渡矩阵与坐标变换

已知 β1=α1+2α2,  β2=α1α2+2α3,  β3=α1+α2+α3\beta_1 = \alpha_1 + 2\alpha_2,\;\beta_2 = \alpha_1 - \alpha_2 + 2\alpha_3,\;\beta_3 = \alpha_1 + \alpha_2 + \alpha_3,矩阵 A=(312021123)A = \begin{pmatrix} 3 & 1 & -2 \\ 0 & 2 & -1 \\ 1 & 2 & 3 \end{pmatrix}

(1) 证明 β1,β2,β3\beta_1, \beta_2, \beta_3 是基

写出关系式:

(β1,β2,β3)=(α1,α2,α3)P (\beta_1, \beta_2, \beta_3) = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3)P

其中过渡矩阵 P=(111211021)P = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 2 & -1 & 1 \\ 0 & 2 & 1 \end{pmatrix}

计算行列式:

P=1112110210    β1,β2,β3 是基. |P| = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 2 & -1 & 1 \\ 0 & 2 & 1 \end{vmatrix} \neq 0 \implies \beta_1, \beta_2, \beta_3 \text{ 是基}.

(2) 求 A\mathcal{A} 在基 β1,β2,β3\beta_1, \beta_2, \beta_3 下的矩阵 BB

套公式:

B=P1AP B = P^{-1}AP

答案:

B=(112715331512) B = \begin{pmatrix} 1 & -12 & -7 \\ 1 & -5 & -3 \\ 3 & 15 & 12 \end{pmatrix}

(3) 求向量 α=4α1+α26α3\alpha = -4\alpha_1 + \alpha_2 - 6\alpha_3β1,β2,β3\beta_1, \beta_2, \beta_3 下的坐标

α=(α1,α2,α3)(416)=(β1,β2,β3)[P1(416)]=(β1,β2,β3)(130) \alpha = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3) \begin{pmatrix} -4 \\ 1 \\ -6 \end{pmatrix} = (\beta_1, \beta_2, \beta_3) \left[ P^{-1} \begin{pmatrix} -4 \\ 1 \\ -6 \end{pmatrix} \right] = (\beta_1, \beta_2, \beta_3) \begin{pmatrix} -1 \\ -3 \\ 0 \end{pmatrix}

新坐标为:(1,3,0)T(-1, -3, 0)^T

:或写出增广矩阵 [β1,β2,β3α][IX][\beta_1, \beta_2, \beta_3 \mid \alpha] \to [I \mid X],其中 XX 为新坐标。

3. 例3:相似矩阵求未知数与可逆阵 PP

已知矩阵 AA 相似于 BB,求未知数:

  • 利用特征多项式相等

    λIA=λIB|\lambda I - A| = |\lambda I - B|

  • 比较同次项系数,解得答案。

求可逆阵 PP(即对角化问题):

  1. 求特征值:计算 λIA=0|\lambda I - A| = 0 所得的 λ\lambda

  2. 求基础解系:代入 (λIA)x=0(\lambda I - A)x = 0 求基础解系。

  3. 基础解系拼起来所得的矩阵即为 PP

4. 例4:证明子空间

已知线性变换 A\mathcal{A}ε1,ε2,ε3\varepsilon_1, \varepsilon_2, \varepsilon_3 下的矩阵为 (311221220)\begin{pmatrix} 3 & 1 & -1 \\ 2 & 2 & -1 \\ 2 & 2 & 0 \end{pmatrix}。求证:U=L(ε3,ε1+ε2+2ε3)U = L(\varepsilon_3, \varepsilon_1 + \varepsilon_2 + 2\varepsilon_3)A\mathcal{A}-子空间。

证法(利用定义):

根据基和线性变换矩阵写出映射关系:

{A(ε1)=3ε1+2ε2+2ε3A(ε2)=ε1+2ε2+2ε3A(ε3)=ε1ε2 \begin{cases} \mathcal{A}(\varepsilon_1) = 3\varepsilon_1 + 2\varepsilon_2 + 2\varepsilon_3 \\ \mathcal{A}(\varepsilon_2) = \varepsilon_1 + 2\varepsilon_2 + 2\varepsilon_3 \\ \mathcal{A}(\varepsilon_3) = -\varepsilon_1 - \varepsilon_2 \end{cases}

任取 βU\beta \in U,则 β=k1ε3+k2(ε1+ε2+2ε3)\beta = k_1\varepsilon_3 + k_2(\varepsilon_1 + \varepsilon_2 + 2\varepsilon_3)

计算 A(β)\mathcal{A}(\beta)

A(β)=A[k1ε3+k2(ε1+ε2+2ε3)]=k1A(ε3)+k2A(ε1)+k2A(ε2)+2k2A(ε3)=k1(ε1ε2)+k2(3ε1+2ε2+2ε3)+k2(ε1+2ε2+2ε3)+2k2(ε1ε2)=(2k2k1)ε1+(2k2k1)ε2+4k2ε3 \begin{aligned} \mathcal{A}(\beta) &= \mathcal{A}[k_1\varepsilon_3 + k_2(\varepsilon_1 + \varepsilon_2 + 2\varepsilon_3)] \\ &= k_1\mathcal{A}(\varepsilon_3) + k_2\mathcal{A}(\varepsilon_1) + k_2\mathcal{A}(\varepsilon_2) + 2k_2\mathcal{A}(\varepsilon_3) \\ &= k_1(-\varepsilon_1 - \varepsilon_2) + k_2(3\varepsilon_1 + 2\varepsilon_2 + 2\varepsilon_3) + k_2(\varepsilon_1 + 2\varepsilon_2 + 2\varepsilon_3) + 2k_2(-\varepsilon_1 - \varepsilon_2) \\ &= (2k_2 - k_1)\varepsilon_1 + (2k_2 - k_1)\varepsilon_2 + 4k_2\varepsilon_3 \end{aligned}

A(β)\mathcal{A}(\beta)UU 的生成元 ε3\varepsilon_3ε1+ε2+2ε3\varepsilon_1 + \varepsilon_2 + 2\varepsilon_3 表示:

A(β)=2k1ε3+(2k2k1)(ε1+ε2+2ε3)U \begin{aligned} \mathcal{A}(\beta) &= 2k_1\varepsilon_3 + (2k_2 - k_1)(\varepsilon_1 + \varepsilon_2 + 2\varepsilon_3) \in U \end{aligned}

UUA\mathcal{A}-子空间,得证。

通用步骤总结:

  1. 根据基和线性变换矩阵写出 A(εi)\mathcal{A}(\varepsilon_i) 的表达式。

  2. 任取 βU\beta \in U,写出其线性组合形式:β=l1β1+l2β2++lmβm\beta = l_1\beta_1 + l_2\beta_2 + \cdots + l_m\beta_m

  3. 计算线性变换:A(β)=A(l1β1++lmβm)\mathcal{A}(\beta) = \mathcal{A}(l_1\beta_1 + \cdots + l_m\beta_m)

  4. 化简,若结果仍能表示为 β1,,βm\beta_1, \cdots, \beta_m 的线性组合,则得证。


五、求 A\mathcal{A} 的值域与核的维数和基

1. 值域 (Range)

AV=L(Aε1,Aε2,,Aεn) \mathcal{A}V = L(\mathcal{A}\varepsilon_1, \mathcal{A}\varepsilon_2, \cdots, \mathcal{A}\varepsilon_n)

即值域由基向量的像张成,其维数等于 Aε1,,Aεn\mathcal{A}\varepsilon_1, \dots, \mathcal{A}\varepsilon_n 的极大无关组中向量的个数。

2. 核 (Kernel)

kerA={αAα=0,αV} \ker\mathcal{A} = \{\alpha \mid \mathcal{A}\alpha = 0, \alpha \in V\}

α=x1ε1+x2ε2++xnεnkerA\alpha = x_1\varepsilon_1 + x_2\varepsilon_2 + \cdots + x_n\varepsilon_n \in \ker\mathcal{A},则根据定义:

Ax=0 A x = 0

即求解齐次线性方程组的基础解系

  • 基础解系即为核的一组

  • 基础解系中向量的数量即为核的维数


返回总目录

评论
分享

评论